warmtenet Vaartkom

warmtenet Vaartkom

In het kort

In de Leuvense Vaartkom en in Leuven-Noord zijn er reële kansen om warmtenetten aan te leggen. De warmte wordt dan via warmteleidingen verdeeld in een wijk, net zoals een CV in een woning doet. Het project ‘Warmtenet Vaartkom’ onderzoekt deze en meer innovatieve vormen van energievoorziening en test deze uit door pilootprojecten op te starten.

Over ‘Warmtenet Vaartkom’

Een warmtenet is een energieconcept om restwarmte (bijvoorbeeld van een fabriek) of aardwarmte (van diep onder de grond) te gebruiken voor de centrale opwarming van water. Een netwerk van goed geïsoleerde ondergrondse leidingen brengt dat water tot in woningen en bedrijven in de buurt, voor verwarming en sanitair warm water. Energie die anders verloren gaat, wordt zo op een duurzame manier hergebruikt. Er is geen schoorsteen, stookketel, mazouttank of rookkanaal nodig.

Het project ‘Warmtenet Vaartkom’ zet in op het hergebruik van restwarmte via collectieve verwarmingssystemen. Hiermee wil het project efficiënt energieverbruik en het aandeel lokale hernieuwbare energie in Leuven verhogen. Op dit moment ligt de focus van het project op warmtenetten voor energiezuinige nieuwbouw én voor bestaande gebouwengroepen in de stad.

Het project streeft naar een circulair systeem. In plaats van een lineaire input van water, brandstof en grondstoffen en een output van afvalmateriaal en uitstoot, wil dit project toewerken naar een gesloten systeem: een kringloop. Het doel is om ook de output te gebruiken, zoals GFT-afval als bron voor biogas of restwarmte als bron voor verwarming van woningen en kantoren. Het team van dit project zet dus actief in op warmtenetten met verschillende duurzame energiebronnen.

Eigen aan warmtenetten is dat zij een aanzienlijke investering vragen die zich pas op termijn terugbetaalt en dat zij een specifieke samenwerkingsvorm en business model veronderstellen. Cofinanciering vanuit Vlaanderen en Europa kan deze projecten een belangrijk duwtje in de rug geven. Bijkomend tast het team van ‘Warmtenet Vaartkom’ af in hoeverre ook de Leuvenaar kan investeren via een coöperatief model.

r

Plan van aanpak

In Leuven-Noord en in de Vaartkom is er een hoge dichtheid aan woningen en kantoren. Deze gebouwen kunnen verwarmd worden door de restwarmte van bierbrouwer AB InBev en biogas uit GFT-afval van EcoWerf te benutten. De stad heeft de belangrijkste sleutelactoren hiervoor rond de tafel gebracht en heeft samen met hen een realistisch scenario uitgewerkt. De energieconcepten voor de herontwikkeling van de Bottelarijsite, De Hoorn en andere lopende projecten, zijn hierop afgestemd.

Het project ‘Warmtenet Vaartkom’ legt zich momenteel toe op twee deelprojecten:

  • Recuperatie van warmte uit het afvalwater van AB InBev op lage temperatuur Elke uur vloeit er 100.000 liter gezuiverd afvalwater met een temperatuur van ongeveer 30°C de Dijle in. Het projectteam wil daarom vaart maken met de warmterecuperatie uit deze grote hoeveelheden afvalwater. AB InBev wil de warmte uit haar afvalwater extern ter beschikking stellen. Het net moet een groot aantal appartementen van Dijledal en ViRiX en een nieuw bedrijfspand van De Hoorn verwarmen. De sociale huisvestingsmaatschappij Dijledal sluit 90 sociale appartementen aan op het netwerk. Projectontwikkelaar ViRiX realiseert meer dan 300 woningen op de Bottelarijsite en engageert zich naar de stad toe om er een energieneutrale wijk van te maken (E-peil 0). De nv De Hoorn realiseert een nieuwbouw aansluitend op het bestaande historische gebouw, met daarin kantoren en ateliers voor lokale ambachtelijke of creatieve bedrijven. Het gaat om meer dan 5000m² bedrijfsoppervlakte. Met behulp van een open systeem zou er warmte uit het afvalwater onttrokken worden, dat vervolgens aan een lagere temperatuur in de Dijle stroomt. Het afvalwater wordt via ondergrondse leidingen getransporteerd door de Vaartkom, over een totale lengte van ongeveer 1 km. Ter hoogte van de waterzuiveringsinstallatie van AB InBev wordt een pomphuis gerealiseerd, dat het afvalwater aftapt en in het warmtenet brengt. Het warmtetarief zal niet meer bedragen dan het gastarief. Het project resulteert in een jaarlijkse reductie van minstens 400 ton CO₂ per jaar. Enkele wachtleidingen zijn al aangelegd in de Sluisstraat. Daarnaast wil AB InBev de restwarmte die rechtstreeks bij het brouwproces ontstaat, intern gebruiken. AB InBev produceert heel wat biogas, dat voortkomt uit de zuivering van het afvalwater (bacteriën produceren biomethaangas). Via warmtekrachtkoppeling zou de geproduceerde warmte en elektriciteit opnieuw gebruikt kunnen worden in het brouwproces en voor de zuivering van het afvalwater.
  • Stapsgewijze uitbouw van een modulair warmtenet op hogere temperatuur Op de site Tweewaters wordt een eerste kiem van een hoge temperatuur netwerk aangelegd. De toepassing van warmtekrachtkoppeling (WKK) wordt hierin vooropgesteld; dit zorgt voor een besparing van gemiddeld 30% in het energieverbruik en een vermindering van 20% van de CO₂-uitstoot. Vanuit de Balk van Beel en de Twist zou zo’n warmtenet verder moeten uitbreiden naar bestaande gebouwencomplexen zoals Sint-Maartensdal (met hoge warmtedichtheid, collectieve stookketel én WKK). De stad en Leuven 2030 onderzoeken of een WKK aangedreven door het biogas uit de vergister van EcoWerf als warmtebron kan dienen voor een uitgebreider net in Leuven-Noord. De geplande gebouwen op het nabijgelegen spoorplateau en langs de Vaart zouden hier alvast baat bij kunnen hebben. Naast EcoWerf produceert ook Aquafin biogas uit haar afvalwaterzuivering.
r

Doelstellingen

  • De CO₂-uitstoot in de omgeving terugdringen door alternatieve en hernieuwbare warmtebronnen te gebruiken.
  • De gebouwen in het gebied energieneutraal helpen maken.
  • Testen en aantonen dat het haalbaar is om de warmte uit afvalwater van bedrijfsprocessen effectief te recupereren.
  • Stap voor stap verschillende vernieuwende pilootprojecten realiseren, die op hun beurt aanleiding kunnen geven tot andere projecten in Leuven en daarbuiten.
  • Door consequent af te stemmen op wegeniswerken, op bestaande nutsleidingen, omvorming van bestaande systemen, evenals het afstemmen met lopende projecten, aanleg van de publieke ruimte, etc. het project integreren in het ruimere stedelijk beleid. Het project geldt als concrete case in de Dijlevallei, waar een hoog potentieel bestaat voor gelijkaardige vormen van warmterecuperatie.
r

Mijlpalen

  • April 2016: op basis van een technisch concept en raming kreeg het project een investeringssteun toegekend van maximaal 235.000 euro van de Vlaamse overheid.
  • September 2016: in de Sluisstraat ter hoogte van de projecten van ViRiX en De Hoorn, plaatste stad Leuven wachtleidingen, omdat er openbare werken plaatsvonden.
  • Voorjaar 2017: ondertekening intentieverklaring met engagementen voor uitvoering van het project.
  • Het systeem zou volledig operationeel willen zijn in de loop van 2018.

Betrokken partners

AB InBev, Eandis, stad Leuven, KU Leuven, sociale huisvestingsmaatschappij Dijledal, De Hoorn nv, en ViRiX nv. De verschillende publieke en private partners zijn bereid gevonden om bijkomende investeringen te doen om het innovatieve project te realiseren. Projectinspirator: Daan Van Tassel.

Meer informatie

Ben je op zoek naar meer informatie of zou je graag aan dit project mee willen werken? Neem dan contact met ons op door een mail te sturen naar info@leuven2030.be met vermelding van 'Warmtenet Vaartkom'. Wij zorgen ervoor dat jouw mail bij de juiste persoon terechtkomt.