3 tips voor een gezonde en robuuste stadstuin

3 tips voor een gezonde en robuuste stadstuin

Natuur
Logo Leuven 2030
Leuven 2030
Door de redactie

Ongeveer 15% van het Leuvense grondgebied is bedekt met privétuinen. Stadstuinen kunnen dus een grote rol spelen in het aangenamer maken van de stad en het temperen van extreem weer. Groene en gezonde stadstuinen koelen de buurt af tijdens lastige hittegolven, zuiveren de lucht en slaan CO₂ op. In onze streek kampen we met een steeds nijpendere waterschaarste, maar gelukkig kunnen robuuste tuinen bijdragen aan een betere waterbuffering. We zetten drie basistips voor een gezonde en robuuste stadstuin op een rij.


1. Een gezonde bodem als basis

Een gezonde tuin begint bij een gezonde bodem. In een gezonde bodem zitten voldoende zuurstof en vocht. Schimmels, bacteriën en allerlei beestjes zetten organisch materiaal om in voedingsstoffen voor de planten. Om te vermijden dat voedingsstoffen uit de bodem wegspoelen, kan je daarom best de kale bodem in je tuin, die eventueel nog beplant moet worden, zo snel mogelijk bedekken. Dat kan je doen door ze te beplanten met eenjarige pioniersplanten of door groenbemesters, zoals Phacelia, te zaaien. Groenbemesters zijn gewassen die de bodem verbeteren en achteraf ondergespit kunnen worden. Bovendien vermijd je op die manier onkruid, verbeter je de bodemstructuur en trek je nuttige insecten en vlinders aan.

Daarnaast is het voor een gezonde bodem belangrijk te zorgen voor humus in de tuin. Humus ontstaat uit verteerde plantenresten en maakt je planten gezond. Laat plantenresten dus liever liggen. Humus zorgt voor een luchtige structuur van de grond, waardoor planten goed kunnen wortelen, erosie geen kans krijgt en regenwater in de bodem dringt. Bovendien krijgt je tuin een gezond bodemleven, dat je planten beschermt tegen plagen en ziekten. Meer humus betekent ook meer CO₂-opslag in de bodem. Tot slot zijn plantenresten ook nuttig voor vogels, als voedsel of nestmateriaal.

2. Zorg voor verkoeling met een boom of klimplant

Eén volwassen boom heeft de koelende werking van verschillende aircotoestellen. Een boom kan je huis en tuin niet alleen tegen de hitte beschermen, maar kan ook helpen tegen inkijk van bovenaf. Zo wordt je tuin meteen een oase van koelte én van privacy. Hou er wel rekening mee dat een boom boven en onder de grond voldoende ruimte nodig heeft. Denk dus aan de uiteindelijke breedte van de volwassen kruin als je een boom kiest. Ook onder de grond hebben de wortels zowel in de breedte als in de diepte ruimte nodig om te groeien. Zet je boom dus niet te dicht bij je huis en maak vooraf even afspraken met je buren. Er zijn ook een paar wettelijke beperkingen om rekening mee te houden. Volgens de wet moeten hoogstambomen op twee meter van de scheidingslijn van je tuin staan. Hagen, laagstammen, knotbomen en leibomen mogen tot op een halve meter van de scheidingslijn staan. Informatie over de wettelijke regels vind je bij het omgevingsloket van de Vlaamse overheid.

Ook op een terras kan je verkoeling en privacy vinden met een dakboom. Dakbomen zijn bomen waarvan de takken worden geleid en gesnoeid in parasolvorm. Je moet ze wel elk jaar snoeien. Als je er plaats voor hebt, is een gewone boom gemakkelijker en beter: de bladmassa is groter en daardoor ook het verkoelend effect. Je hebt bovendien geen snoeiafval.

Heb je echt geen plaats voor een boom? In kleine tuinen kan een klimplant tegen de gevel dezelfde voordelen bieden als een boom. Bovendien houden klimplanten je gevel droog en geïsoleerd, vangen ze stof op, temperen ze het effect van wind, zon en geluid, en vormen ze de perfecte schuilplaats voor vogels en insecten. Daarnaast kan het regenwater aan de voet van de klimplant gewoon de grond insijpelen. Dat is goed voor het grondwaterpeil.

3. Ontharden om wateroverlast te vermijden

In een gezonde tuin ligt zo weinig mogelijk verharding en kan het regenwater de grond insijpelen. Dat is goed voor de bodem van je tuin, beter voor het grondwaterpeil, en zorgt ervoor dat de riolering niet overbelast wordt bij hevige regen. Daarnaast is het veel aangenamer tijdens warme zomers: stenen, beton en asfalt houden de hitte immers langer vast en dragen op die manier bij tot het stedelijke hitte-eilandeffect. Ook neemt een vochtige bodem minder snel warmte op.

Het is altijd beter de verharde oppervlakte in je tuin tot het meest noodzakelijke te beperken, maar voor opritten, parkeerplaatsen, tuinpaden en terrassen kan je kiezen voor een waterdoorlatende verharding. Opties zijn gras, gesnipperd snoeihout, boomschors of inheems hout. Wil je toch verharding? Poreuze stenen zoals kiezels, grind, dolomiet of klinkers met waterdoorlatende voegen zijn dan een goede oplossing.

Meer tips voor jouw tuin

Bij een stadstuin denken we al snel aan een klein, ommuurd tuintje, maar elke stadstuin is uniek: er zijn ook middelgrote en grote stadstuinen, ommuurd of helemaal niet, tuinen die uitkomen op een rivier of een stroompje… Daarom is het belangrijk de specifieke omgeving van je eigen stadstuin goed te bekijken en te begrijpen. Ben je geïnteresseerd in specifieke tuintips? Met Mijn Tuinlab kan je je eigen tuinscore berekenen en tuintips op maat van jouw tuin vinden.

Ook bijdragen aan een duurzame toekomst? Word lid van Leuven 2030, al vanaf €15 per jaar.