Kopjezwam kweekt lekkere groenten op jouw koffiegruis

Kopjezwam kweekt lekkere groenten op jouw koffiegruis

Consumptie
Logo Leuven 2030
Leuven 2030
Door de redactie

Een volledig circulair, sociaal, lokaal én winstgevend businessmodel in de stad opzetten, kan dat? Kopjezwam bewijst dat het mogelijk is. Kopjezwam recupereert afval zoals koffiegruis en koffieschillen en kweekt daarop oesterzwammen en microgroenten. Daniël Cromphout is trotse vennoot van Kopjezwam en gaat met Sien van Leuven 2030 in gesprek over Kopjezwam en hoe de circulaire stadslandbouw zijn kijk op de wereld heeft veranderd.


Daniël heeft een lange loopbaan in de wereld van bank en verzekeringen achter de rug, waarin hij zich toespitste op klanten uit de land- en tuinbouw. Hij werd gebeten door het potentieel dat hij zag in de ontwikkelingen in de stadslandbouw. Als consultant ging Daniël zich richten op die wereld. Zo kreeg hij Kopjezwam in het vizier. In een videogesprek met Sien vertelt Daniël vol overtuiging waarom hij zo achter het businessmodel van Kopjezwam staat.

‘Kopjezwam is een project dat vijf jaar geleden gegroeid is tussen vier kameraden die heel graag koffie dronken en in de ban waren van circulariteit,’ vertelt Daniël. In een circulair businessmodel worden restproducten zoals koffiegruis niet zomaar als afval gezien, maar als potentiële nieuwe grondstof. Ook in programma 9 van de Roadmap naar een klimaatneutraal Leuven is dat een belangrijk principe. ‘De mannen van Kopjezwam vroegen zich af wat je allemaal zou kunnen doen met koffiegruis. Zo begon Bart Vanderveken, die lesgeeft aan de land- en tuinbouwschool in Roeselare, te experimenteren met het kweken van oesterzwammen en microgroenten op koffiegruis.’

In 2015 ging Kopjezwam in Brugge van start. Daar leveren ze hun kraakverse microgroenten, oesterzwammen en bereide producten zoals zwamburgers aan horecazaken in de regio. Ook particulieren kunnen via de webshop, verschillende ophaalpunten, de lokale Buurderijen en de markt de gezonde producten van Kopjezwam op de kop tikken. Voor wie zelf oesterzwammen wil kweken op eigen koffiegruis is er een kweekset voor thuis, de Zwammer, te koop.

Kruisbestuiving op de maakleerplek

Ondertussen is Kopjezwam klaar om op te schalen: vanaf 1 februari 2021 worden ze ook in Leuven actief. Daarvoor vonden ze een unieke plaats aan de Vaartkom in de Molens van Orshoven, waar vanaf februari de maakleerplek opent. ‘Cocreatie is voor ons heel belangrijk. We proberen onze blik en ons businessmodel open te houden en we blijven nieuwsgierig naar toepassingen voor koffiegruis die we vandaag nog niet hebben. We kijken dan ook met veel belangstelling uit naar de andere ondernemers die zich gaan vestigen op de maakleerplek.’

Kopjezwam wil graag uitbreiden naar alle grote Vlaamse steden. ‘Daarvoor stellen we telkens een team samen van twee verschillende profielen: iemand die het zakelijke stuk bewaakt en iemand die de sociale component regelt. Die tandem is heel belangrijk,’ benadrukt Daniël, ‘maar als je twee zo’n mensen hebt, die er elk één of twee dagen per week hun energie en tijd insteken, kan je al een locatie van Kopjezwam opstarten.’

We willen ons koffiegruis in Leuven ophalen, het in Leuven composteren en er voedsel op kweken, en onze producten in Leuven verkopen

Daniël Cromphout

Lokaal, circulair en sociaal

Voor elke locatie die ze opzetten in een nieuwe stad blijft Kopjezwam trouw aan drie kernprincipes: lokaal, circulair en sociaal. ‘We willen ons koffiegruis in Leuven ophalen, het in Leuven composteren en er voedsel op kweken, en onze producten in Leuven verkopen,’ vertelt Daniël. ‘Op het vlak van het klimaat en het milieu creëren we een gigantische impact door grondstoffen van de ene kant van de wereld, of van België, naar de andere kant te brengen, om van daaruit de producten opnieuw te verdelen. Ook heeft dat lokale als voordeel dat we het ophalen van het koffiegruis aan een hele lage kost kunnen organiseren. In een stad zijn dan ook veel mensen, die veel koffie drinken. Bovendien zitten we ook meteen midden in de afzetmarkt voor onze producten.’

Door circulair te werken wil Kopjezwam de kringloop volledig sluiten. Dat doen ze allereerst op het niveau van hun productie: ‘We gebruiken afval als een voedingsbodem voor nieuwe producten. We gaan zo ver mogelijk in die circulariteit: we verwerken onze restproducten zelf, of het moet een grondstof kunnen zijn voor iemand anders.’ Maar ook machines en installaties bekijkt Kopjezwam zo circulair mogelijk. ‘We willen zo veel mogelijk werken met machines waar we een tweede of derde leven aan kunnen geven, in plaats van een nieuwe machine te kopen.’

Tot slot probeert Kopjezwam elk nieuw project een sociale dimensie te geven. ‘De invulling daarvan is maatwerk en verschilt per locatie,’ geeft Daniël aan, ‘maar we kijken altijd naar de noden en mogelijkheden. Kunnen we werken met mensen met een mentale beperking? Vluchtelingen? Mensen die hun weg moeten terugvinden in de maatschappij? Dat kan voor ons allemaal.’

Stadslandbouw is de toekomst

Sien vraagt Daniël of zijn betrokkenheid bij de circulaire stadslandbouw zijn wereldbeeld beïnvloed heeft. ‘Ja, dat heeft mijn manier van denken veranderd. Volgens mij is de stadslandbouw een sector met een gigantische toekomst. Ik ben er steeds meer van overtuigd dat die zowel voor het milieu en het klimaat, als puur economisch voor de bedrijven, heel duurzaam is. Je houdt je logistiek sterk onder controle door te produceren op de plaats waar de meeste mensen wonen.’

Daniël ziet nog een ander voordeel: ‘Door lokaal te telen breng je bovendien de consument terug in contact met het product. Ik ben er zeker van dat dat helpt om een stuk van de gigantische voedselverspilling te vermijden. Wereldwijd gaat 30% van het voedsel verloren en dat gebeurt vooral op het veld, omdat groenten bijvoorbeeld niet de perfecte vorm hebben, en in de koelkast van de consument. Stel dat elke Leuvenaar zelf hun tomaten en sla kan zien groeien in Leuven: zo zou er meer respect voor het product ontstaan.’

Hoe kan jij helpen?

Kopjezwam kan jouw koffiegruis goed gebruiken. Leuvense scholen, zorginstellingen, bedrijven… die hun koffiegruis een nieuw leven willen geven door te leveren aan Kopjezwam, kunnen contact opnemen via info@kopjezam.be of 0476 66 70 27. Ook Leuvense sociale projecten die graag op hun eigen manier willen bijdragen aan de lokale en circulaire productie van Kopjezwam zijn welkom voor een verkennend gesprek. Meer info over Kopjezwam vind je op hun website. Vanaf de opening van de maakleerplek in februari 2021 zijn de Leuvense oesterzwammen, microgroenten en andere producten van Kopjezwam ook in Leuven te koop.

Net als Kopjezwam bijdragen aan een duurzame toekomst? Word lid van Leuven 2030, al vanaf €15 per jaar.