Luchtkwaliteit Leuven verbeterd sinds circulatieplan

Luchtkwaliteit Leuven verbeterd sinds circulatieplan

Mobiliteit
Nieuws
Bondgenotenlaan - Justus Lipsiusplein
p
Leuven 2030
Leuven 2030
Door de redactie

De luchtkwaliteit in Leuven is verbeterd sinds de invoering van het circulatieplan. Dit blijkt uit een onderzoek dat werd uitgevoerd van 29 april tot en met 4 juni 2017 in de binnenstad van Leuven. Tijdens deze periode fietsten vrijwilligers van Leuven 2030 en Straten Vol Leuven een vast traject van 14 km door de Leuvense binnenstad om de hoeveelheid Black Carbon (roet) te meten. De meting is een vervolg op de nulmeting die Leuven 2030 en Straten Vol Leuven vorig jaar vóór de invoering van het circulatieplan organiseerden. Beide meetcampagnes werden gerealiseerd met de financiële steun van de Provincie Vlaams-Brabant.


De metingen maken onderdeel uit van het door de provincie Vlaams-Brabant gesubsidieerde project ‘Autoluw stadscentrum Leuven’. Dit project wil volgens een participatief traject met de bewoners, de stad en relevante actoren de haalbaarheid en meerwaarde van een autoluw stadscentrum aantonen en hiervoor draagvlak opbouwen. “We hebben de ambitie om van de provincie Vlaams-Brabant een klimaatneutrale provincie te maken”, zegt Tie Roefs, gedeputeerde voor milieu en duurzaamheid. “Maar dat kunnen we niet alleen realiseren. Daarvoor zijn ook initiatieven van organisaties als Leuven 2030 noodzakelijk. Omdat de transitie naar een slimme en duurzame mobiliteit een topprioriteit is, hecht het provinciebestuur veel belang aan dit project en deze metingen. Het project zet in op het sensibiliseren van de Leuvenaar en toont het belang van een autoluw stadscentrum en modal shift aan, onder andere voor de gezondheid van haar inwoners. Samen met de invoering van het circulatieplan door stad Leuven zet dit project rechtstreeks in op het versnellen van de modal shift van personenwagens naar andere, meer duurzame vervoersmiddelen zoals de fiets en het openbaar vervoer. Daarom kende de provincie voor de uitvoering van het project ‘Autoluw stadscentrum Leuven’, waarbinnen de meetcampagnes kaderen, een subsidiebedrag van 75.000 euro toe aan Leuven 2030.”

Fijn stof grote impact op onze gezondheid

Tijdens de meting droegen de fietsers een geavanceerd meettoestel van VITO op het lichaam, dat meet hoeveel roet ze op het traject inademen. Roet is één van de meest schadelijke componenten van fijn stof, dat onder andere wordt uitgestoten door gemotoriseerd verkeer.

Dit fijn stof heeft een grote impact op onze gezondheid en dat van onze kinderen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat kinderen die dicht bij drukke wegen opgroeien, minder ontwikkelde longen hebben en vaker astma hebben. Uit een Belgische studie van onder meer de universiteit Hasselt blijkt ook dat schoolkinderen minder goed presteren op dagen dat er meer luchtvervuiling is in de buurt van de school.

De bewijzen stapelen zich op dat er ook een rechtstreeks verband is met dementie en met aandoeningen aan het hart en de luchtwegen. Uit talrijke studies blijkt dat de effecten het grootst zijn binnen een straal van 500 meter. Een goede luchtkwaliteit is dus van groot belang voor een gezonde, leefbare stad.

Luchtkwaliteit tot 2,5 keer beter

Om de luchtkwaliteit in kaart te brengen, fietsten de vrijwilligers van Leuven 2030 en Straten Vol Leuven een vast traject tijdens piek- en dalmomenten. Dit traject liep door straten met grote onderlinge verschillen (drukke straat, woonstraat, straat met helling, smalle straat, etc.).

VITO legde de resultaten van de meting van 2017 naast die van dezelfde periode in 2016 (vóór de invoering van het circulatieplan) en kwam tot de conclusie dat de luchtkwaliteit in de Leuvense binnenstad, zowel tijdens de piek- als de dalmomenten, verbeterd is. Op sommige plaatsen is de luchtkwaliteit zelfs tot 2,5 keer beter dan werd gemeten vóór de invoering van het circulatieplan.

Leuven kleurt overwegend groen

Op de kaarten die VITO voor Leuven 2030 en Straten Vol Leuven maakte, zie je een duidelijk verschil in de luchtkwaliteit in 2016 en 2017. Waar de kaart van 2016 nog dieprode straten (ofwel ‘hotspots’) vertoont, zijn deze op de kaart van 2017 verdwenen of in intensiteit verminderd.

Vooral in de Burchtstraat (kaart 2016: de rode straat bovenaan de kaart) verbeterde de luchtkwaliteit drastisch. De concentratie roet in de lucht daalde van 5,0 naar 2,0 µg/m3. De luchtkwaliteit is hier dus met 60 procent verbeterd ten opzichte van de situatie vóór het circulatieplan. Dit valt te verklaren doordat de aanliggende Ridderstraat met de invoering van het circulatieplan veranderde van een tweerichtingsstraat in een eenrichtingsstraat. Door deze maatregel werd er een ‘sluipweg’ vanuit de Vaartkom richting de binnenstad afgesloten. Dit verlichtte gevoelig de verkeersbelasting in de Burchtstraat richting de Ridderstraat en dus de binnenstad, met name in de avondspits.

Dat de invoering van eenrichtingsverkeer veel impact heeft op de luchtkwaliteit blijkt ook uit de meting in de Maria Theresiastraat, waar de concentratie roet daalde van 3,0 naar 2,0 µg/m3. De luchtkwaliteit verbeterde hier dus met 34 procent. De luchtkwaliteit in de Naamsestraat, samen met de Burchtstraat en de Brusselsestraat ook een van de drie hotspots in 2016, verbeterde met zo’n 1,25 µg/m3. Door de knip aan het standbeeld van Justus Lipsius en de verdere uitbreiding van het eenrichtingsverkeer voor personenwagens in de Bondgenotenlaan, verbeterde de luchtkwaliteit daar met ongeveer 38 procent. Daar daalde de concentratie aan roet van 4,0 naar 2,5 µg/m3.

Luchtkwaliteit in Leuven: concentratie roet tijdens weekdagen. Concentratie roet tijdens weekdagen.

Minder verkeer is minder roet

De verkeerstellingen die gelijktijdig door stad Leuven werden uitgevoerd, benadrukken nog eens in welke mate gemotoriseerd verkeer invloed heeft op de luchtkwaliteit. Daar waar opvallend minder verkeer werd geteld, werd ook opvallend minder roet in de lucht gemeten.

Uit deze onderzoeken blijkt dat het circulatieplan doet waarvoor ze bedoeld is. Ze vermindert het aandeel gemotoriseerd verkeer in de binnenstad (-8 procent) en stimuleert fietsgebruik (+32 procent), wat een positief effect heeft op de luchtkwaliteit en dus op onze gezondheid. De invoering van het circulatieplan is een cruciale stap geweest in de richting van een leefbare, gezonde en uiteindelijk klimaatneutrale stad. Om een vervolg aan de actie te geven zal stad Leuven nieuwe initiatieven opstarten die zullen helpen om de luchtkwaliteit verder in kaart te brengen. Zo wil stad Leuven in het kader van Smart Cities nieuwe technologieën inzetten en via sensoren data verzamelen over de luchtkwaliteit. Een eerste project hierrond wordt dit jaar opgezet.

Fietsers op het Damiaanplein in Leuven