Op 19 mei onderschreven 40 Leuvense cultuurorganisaties de tien leidende principes voor klimaatactie binnen het Leuvens Klimaatcontract. Daarmee engageren ze zich om de komende jaren actief werk te maken van een toekomstbestendige werking, met aandacht voor klimaat, welzijn en maatschappelijke impact. Ze treden in de voetsporen van 29 Leuvense organisaties, bedrijven en instellingen die hen voorgingen.

Met hun engagement onderstrepen de cultuurorganisaties ook iets anders: de klimaatomslag draait niet alleen om technologie, energie of infrastructuur. Ook cultuur speelt een belangrijke rol in hoe mensen naar maatschappelijke verandering kijken, en naar de best mogelijke toekomst voor onze stad.

Cultuur als motor van verandering

Kunst, muziek, theater, literatuur en erfgoed geven betekenis aan maatschappelijke verandering. Ze kunnen confronteren, inspireren, ontroeren en moed helpen vinden. Ze maken complexe thema’s bespreekbaar, helpen ons om andere toekomsten te verbeelden en voeden het maatschappelijk debat. En misschien nog belangrijker: cultuur helpt mensen zich deel te voelen van verandering, in plaats van er enkel naar te kijken vanop de zijlijn.

“Cultuur verruimt onze blik. Via verhalen, beelden en ervaringen kan het maatschappelijke uitdagingen tastbaar maken en mensen bewust doen stilstaan bij wat er op het spel staat. Ook de klimaatomslag wordt zo concreter: cultuur brengt gevolgen, emoties en toekomstbeelden naar voren die anders vaak onzichtbaar of moeilijk voelbaar blijven.” – Peter Bary, Directeur algemeen beheer M Leuven

Net die gedeelde blik op een toekomst waarin het goed leven is voor iedereen, is cruciaal om de Leuvense klimaatomslag te laten slagen. Want de keuzes die we vandaag maken gaan niet alleen over uitstoot of energieverbruik, maar ook over gezondheid, veiligheid, luchtkwaliteit, betaalbaarheid en levenskwaliteit in de stad van morgen.

Een nieuw, 11de leidend principe: ‘Cultuur als hefboom’

Met de ondertekening voegen de cultuurorganisaties ook een nieuw, elfde leidend principe toe aan het Leuvens Klimaatcontract: ‘Cultuur als hefboom’. Daarmee erkennen Leuven 2030, stad Leuven en de partners van het Klimaatcontract expliciet de kracht van cultuur om verandering mee mogelijk te maken.

“Met cultuur als hefboom willen we mensen op een andere manier samenbrengen en samen laten nadenken over de uitdagingen van de wereld. Niet vanuit een politiek of economisch vertrekpunt, maar vanuit gedeelde culturele ervaringen, verbeelding en betekenis.” – Peter de Caluwe, Algemeen directeur LOV2030

De leidende principes helpen organisaties om klimaatactie structureel te verankeren in hun werking. Niet als een tijdelijk project, maar als een manier van werken die meespeelt in beslissingen, samenwerkingen en dagelijkse keuzes.

Meer dan 30 Leuvense partners werken vandaag al samen aan concrete doorbraakprojecten rond energie, renovatie, mobiliteit, klimaatadaptatie en circulaire economie. Die projecten helpen om Leuven weerbaarder, gezonder en toekomstbestendiger te maken. Maar om echt impact te creëren, is meer nodig dan losse projecten alleen. Ook organisaties zelf moeten mee evolueren.

“In onze beleidsnota krijgt duurzaamheid al jarenlang een prominente plaats, met klimaat als een belangrijk onderdeel daarvan. Voor ons is het dan ook vanzelfsprekend om ons te engageren binnen het Leuvens Klimaatcontract, door de leidende principes mee te onderschrijven.” – Annelies Claessens, Zakelijk coördinator Cirkus in Beweging

Leuvens Klimaatcontract en LOV2030: een logische verbinding

Dat de ondertekening plaatsvond tijdens de Summit van LOV2030 is geen toeval. LOV2030 is de organisatie achter Leuven & Beyond als Culturele Hoofdstad van Europa 2030. Met HumanNature, het programma waarmee ze die titel binnenhaalden, wil LOV2030 tonen hoe cultuur kan bijdragen aan een stad waarin mensen, samenleving en leefomgeving sterker met elkaar verbonden zijn.

Het team achter het Leuvens Klimaatcontract (waaronder stad Leuven en Leuven 2030) en dat van LOV2030 vertrekken daarbij vanuit een gelijkaardige overtuiging: grote maatschappelijke uitdagingen vragen samenwerking over sectoren heen. Door samen te werken kunnen we een beweging creëren die verder reikt dan afzonderlijke organisaties of projecten, en samen versnellen.

We zoeken daarom samen actief naar verbindingen tussen het LOV2030-programma en het Leuvens Klimaatcontract. Verschillende projecten uit het Klimaatcontract kregen bijvoorbeeld ook een plaats in het bidbook van LOV2030.

“LOV2030 vertrekt vanuit de relatie tussen mens en natuur. En wie over natuur nadenkt, komt al snel uit bij onze planeet en de uitdagingen van de klimaatomslag. Voor ons betekent duurzaamheid ook samen bouwen: van onderuit, in co-creatie en samen met mensen. Daarom voelen LOV2030 en het Leuvens Klimaatcontract voor mij sterk met elkaar verbonden.” – Leen van Nunen, Communicatie & dagelijkse leiding Compagnie Tartaren

Die kruisbestuiving tussen LOV2030 en het Leuvens Klimaatcontract maakt Leuven vandaag ook bijzonder in Europa. Weinig andere Europese steden brengen de klimaatomslag en de culturele sector op deze manier samen. In Leuven bouwen kunstenaars, cultuurhuizen, bewoners, onderzoekers, bedrijven en beleidsmakers samen aan een verhaal over hoe een rechtvaardige, toekomstbestendige en hoopvolle stad eruit kan zien.

Van engagement naar concrete actie

De ondertekening is geen eindpunt, maar een startpunt. De cultuurorganisaties gaan de komende jaren aan de slag om de leidende principes concreet te vertalen naar hun eigen werking. Dat kan gaan van duurzame gebouwen en mobiliteit tot programmatie, publiekswerking, samenwerkingen en bewustmaking.

"We proberen duurzaamheid in onze volledige werking mee te nemen: van voeding en verpakkingen tot verlichting, die vandaag volledig uit LED bestaat. Tegen december 2026 leggen we ons beleidsplan voor 2028–2032 voor, en daarin willen we een sterk klimaatluik opnemen met concrete stappen om onze werking toekomstbestendig en klimaatneutraal te maken." – Leen van Nunen, Communicatie & dagelijkse leiding Compagnie Tartaren

Zo willen de partners niet alleen bijdragen aan een klimaatneutraal Leuven, maar ook aan een stad die gezonder, eerlijker, creatiever en sterker is voor toekomstige generaties.

"Onze catering is al een aantal jaren vegetarisch, soms veganistisch. Bij internationale uitwisselingen is dat voor jongeren uit bijvoorbeeld Spanje of Griekenland een echte eye-opener. Daarnaast werken we vaak met gerecycleerde en tweedehandsmaterialen voor de bouw van onze kostuums en ons decor: niets weggooien, alles gebruiken." — Annelies Claessens, Zakelijk coördinator Cirkus in Beweging

‍

De 10 (nu 11) leidende principes:

1. Samen of niet

Wat binnen onze controle ligt, sturen we bij. Waar we invloed hebben, wegen we. We zoeken actief naar samenwerking en synergie en reagerenpositief op uitnodigingen daartoe.

2. Focus op impact

We geven voorrang aan projecten en processen die aan het eind van de rit leiden tot de grootste emissiereductie. Onze focus maken we expliciet in onze eigen duurzaamheidsstrategie.

3. Sociaal en rechtvaardig

Onze aanpak weerspiegelt dat wie meer uitstoot ook een grotere verantwoordelijkheid heeft. In onze projecten gaan we na hoe we ook kansen kunnen geven aan wie financieel minder sterk staat.

4. Verankerd in financiën

We voeren klimaatbudgettering in. We kiezen voor duurzame opties voor onze eigen financiering en dragen naar vermogen bij aan de financiering van de transitie.

5. Transparant

We zijn open over onze engagementen. We communiceren publiek over de voortgang van onze projecten.

6. Gebouwen als sleutel

Bij grote bouwwerken – zowel nieuwbouw als renovatie – kiezen we voor fossielvrije energievoorziening. We gaan na of die ook buiten de eigen projectsite de uitstoot kan helpen verminderen.

7. Materiaalgebruik in beeld

We schroeven de indirecte uitstoot door materialen terug via alternatieve materiaalkeuzes en meer hergebruik.

8. Meer lokale energie

We leggen meer zonnepanelen op onze daken. Bij grote bouwwerken onderzoeken we standaard de mogelijkheden voor groene warmte.

9. Zichtbare mobiliteitskeuzes

We nemen beslissingen die zichtbaar zorgen voor minder verplaatsingen, een actievere mobiliteit en schonere voertuigen.

10. Klimaatbestendig

We geven meer plaats aan wateren groen op onze terreinen om hittegolven, overstromingen en andere vormen van lokale klimaatimpact op te vangen.

11. Cultuur als hefboom

Artistieke projecten dragen bij aan het vergroten van klimaatbewustzijn en stimuleren gedragsverandering. LOV2030 maakt nieuwe radicale verbindingen voor veerkrachtige stad.