Midden november vorig jaar ging in Leuven het proefproject GREEN-LOG van start. In dit Europese subsidieproject* werden voedseloverschotten bij lokale handelaars gratis opgehaald met cargofietsen en verdeeld aan sociale organisaties, zoals buurtcentra, scholen, jeugdhulporganisaties en sociale restaurants. Het project werd in Leuven gecoördineerd door Marij Lambert van stad Leuven, in samenwerking met SAAMO Vlaams-Brabant, urbike Leuven en Leuven 2030.

Met dit project testen we slimme logistieke oplossingen voor stedelijke omgevingen maar vonden we het ook belangrijk een bredere maatschappelijke uitdaging aan te pakken dan logistiek alleen. Het ophalen van voedseloverschotten bleek perfect te passen bij de onvoorspelbare, last minute transportvragen waarna we zoek waren. Door gezonde voeding in Leuven snel en efficiënt tot bij sociale organisaties te krijgen met duurzame cargofietsen, dragen we zowel bij aan klimaatvriendelijker vervoer als aan betere toegang tot voeding in onze buurten. - Marij Lambert, stad Leuven

Stijgende kosten van voeding: een reëel probleem  

De stijgende kost van voeding is vandaag een reëel probleem, vooral voor mensen met beperkte financiële middelen. Binnen het Europese FEAST-project in Leuven werkt Leuven 2030 samen met partners eraan om gezonde en duurzame voedingskeuzes gemakkelijk te maken voor iedereen. Eén van de manieren om de uitdaging van de stijgende voedselprijzen te compenseren, is het gebruik van voedseloverschotten, bijvoorbeeld voor sociale buurtrestaurants die maaltijden aan lage prijzen aanbieden.  

Maar die oplossing botst vaak op praktische drempels: voedseloverschotten zijn onvoorspelbaar, moeten snel opgehaald worden en zijn vaak pas beschikbaar na de openingsuren van winkels. Zelf ophalen vraagt tijd, personeel en vervoer, precies de zaken waar sociale organisaties vaak weinig marge op hebben.

Daar probeerde dit project een antwoord op te formuleren: een systeem dat last minute voedseloverschotten snel, gebundeld en duurzaam ophaalt en verdeelt, zonder extra werklast voor handelaars of sociale organisaties.

Wat testte GREEN-LOG in Leuven?  

De Leuvense proef liep van 17 november 2025 tot en met 20 maart 2026 en bouwde verder op een idee dat twee jaar eerder ontstond tijdens een Leuven 2030 Urban Lab netwerkevent. Tijdens dat gesprek dachten stad Leuven en SAAMO Vlaams-Brabant samen na over een centrale vraag: hoe kunnen voedseloverschotten in de stad sneller, slimmer en duurzamer herverdeeld worden? Die denkoefening maakte duidelijk dat het niet om één los probleem gaat, maar om vele kleintjes. Hoe verdeel je voedsel op een voedselveilige manier? Waar kunnen deelnemende winkels snel en efficiënt aangeven dat ze overschotten te geef hebben? Wie kan deze voedseloverschotten het beste verdelen aan wie het echt kan gebruiken?  

Die vragen vormden de basis waar het Leuvense GREEN-LOG-project een antwoord op probeerde te bieden. Daarbij konden handelaars via een digitaal logistiek platform op weekdagen aangeven wanneer er voedseloverschotten beschikbaar waren, waarna ophaalvragen gebundeld werden in slimme ritten.

Met dit systeem hebben we ook de garantie dat onze overschotten op een voedselveilige manier terechtkomen op de plek waar het moet zijn. - Tine Roelant, De Broodenier

Het project is voor ons echt wel een meerwaarde omdat het ons helpt om onze voedselkost laag te houden. - Sven Schroeders, Buurtwerk ’t Lampeke

Resultaten van het testproject

Tijdens de drie maand testperiode van het GREEN-LOG project engageerden zich 10 handelaars om overschotten te doneren.

Resultaten van de proefperiode:

• 66 ophalingen met emissievrije cargofietsen
• 354 bakken voedseloverschotten gered
• Bijna 1,1 ton CO₂ bespaard (indicatieve schatting)
• 11 sociale organisaties bereikt

De klimaatwinst is het gevolg van enerzijds het redden van voedsel dat anders verloren zou zijn gegaan en anderzijds het vervangen van 189 kilometer aan dieselritten door ritten met de cargofietsen. Hoewel het om een voorzichtige inschatting gaat, tonen de cijfers duidelijk het potentieel van deze aanpak voor duurzame en sociale stadslogistiek.

Ook vanuit het sociale oogpunt bleek het project een meerwaarde. De overschotten waren een mooie variatie tussen groenten, fruit, vlees en vis die een hogere kostprijs hebben.

Wat werkte goed en waar lagen de drempels?  

Uit de gebruiksgegevens van het digitale logistieke platform en gesprekken met partners zoals urbike Leuven, sociale organisaties en handelaars werd duidelijk wat in de praktijk goed werkte. Het digitale logistieke platform maakte het mogelijk om voedseloverschotten op het laatste moment te registreren en verschillende ophaalvragen slim te bundelen. Rechtstreekse levering zonder tussentijdse opslag bleek haalbaar en de samenwerking tussen handelaar, platform, logistieke speler en sociale organisatie verliep vlot. Ook voedselveiligheid vormde geen struikelblok: dankzij de nodige certificaten en duidelijke afspraken konden leveringen veilig en correct plaatsvinden.

Tegelijk legde het experiment ook een aantal grenzen bloot. De volumes waren beperkt. Dat was deels het gevolg van reeds bestaande initiatieven, zoals de app Too Good To Go. Bovendien wisselden de volumes sterk. Het werd duidelijk dat technologie alleen niet volstaat: zonder voldoende volume blijft bundeling moeilijk. Daarnaast is opschaling nodig om digitale oplossingen echt ten volle te benutten.  

Ook de korte duur van het project vormde een grens op zich. Sociale organisaties hebben net nood aan zekerheid, vaste volumes en vaste tijdstippen helpen hen om beter te plannen. Om een duurzame samenwerking op te zetten, meer handelaars te betrekken en de lonen van de koeriers te kunnen betalen zijn structurele oplossingen nodig die de korte termijn van eenmalige subsidieprojecten overstijgen. Wel heeft het project aangetoond dat er potentieel is, en dat het kan.

Wat zijn de volgende stappen?

Het proefproject GREEN-LOG is intussen afgerond. Momenteel onderzoeken de betrokken partners of en op welke manier GREEN-LOG een vervolg kan krijgen. Een interessante volgende stap zou een langduriger samenwerkingsmodel kunnen zijn, waarin partners en sponsors zich op middellange termijn (± 3 jaar) engageren om dit initiatief verder uit te bouwen en op te schalen.  

Heb jij interesse om als handelaar of cateraar mee te stappen in een vervolgproject? Wil je financieel bijdragen in ruil voor jouw logo op de cargofietsen in een mogelijke volgende fase? Neem dan contact op met urbike Leuven en SAAMO onder info.vlaamsbrabant@saamo.be en werk mee aan sociale impact, duurzame logistiek en digitalisering.