Drie jaar geleden ondertekenden meer dan 30 Leuvense organisaties het Leuvens Klimaatcontract. Daarmee engageerden ze zich om samen werk te maken van een sterk Leuven: een stad die haar energie in eigen handen neemt, veerkrachtig is en beter voorbereid is op de toekomst.

Sindsdien hebben heel wat partners de handen uit de mouwen gestoken. De doorbraakprojecten gingen van start, samenwerkingen werden opgezet en nieuwe financieringsmogelijkheden werden verkend. Tegelijk bleek opnieuw dat een klimaatomslag van deze omvang moeilijk is en tijd vraagt. Drie jaar na de lancering van het Leuvens Klimaatcontract is dit daarom een goed moment om stil te staan bij wat we bereikt hebben, wat we geleerd hebben en hoe we de volgende fase voorbereiden.

Wat hebben we de voorbije drie jaar opgebouwd?

Binnen het projectportfolio van het Leuvens Klimaatcontract werkten Leuvense organisaties en bedrijven samen aan doorbraakprojecten rond gebouwen, energie, mobiliteit, klimaatadaptatie en circulaire economie. Leuven 2030 versterkt die samenwerking door projecteigenaars en stakeholders binnen het Leuvens Klimaatcontract met elkaar in contact te brengen, en bijvoorbeeld ook door Leuvense bedrijfsleiders, politici en beslissingnemers samen te brengen rond een gedeelde agenda.

Daarnaast werkten we verder aan een belangrijke randvoorwaarde voor versnelling: financiering. Samen met partners onderzoeken we hoe we via een Leuvens Klimaatfonds grootschalige investeringen kunnen aantrekken voor projecten die bijdragen aan de klimaatomslag. Dat traject loopt vandaag verder.

Ook slaagden we erin om bijkomende middelen naar Leuven te halen. Europese subsidieprojecten zoals Pilot Cities, ECT, ESF en Helios ondersteunen de uitvoering van verschillende initiatieven binnen het portfolio.

Het netwerk rond het Leuvens Klimaatcontract bleef bovendien groeien. Zo sloot ook de Leuvense cultuursector zich aan bij het Klimaatcontract, waardoor nog meer organisaties mee streven naar de best mogelijke toekomst voor onze stad.

Wat hebben we geleerd?

Aan het merendeel van de doorbraakprojecten werd de voorbije jaren actief gewerkt en heel wat partners blijven zich engageren. Tegelijk merken we dat de realiteit vaak weerbarstiger is dan een projectplanning. Meer dan de helft van de doorbraakprojecten geeft aan dat de uitvoering trager verloopt dan oorspronkelijk voorzien.

Dat hoeft niet te verbazen. Veel projecten botsen op structurele uitdagingen zoals complexe regelgeving, financieringsvragen, capaciteitsproblemen of de nood om verschillende organisaties en parijen op één lijn te krijgen. De voorbije jaren hebben aangetoond dat er ook nood is aan voortdurende afstemming binnen een snel veranderende context.

Daarom werken we op dit moment aan een grondige update van de lijst met doorbraakprojecten binnen het Leuvens Klimaatcontract. Dat nieuwe projectportfolio is voorzien voor het najaar van 2026.

Waarom werken we aan een nieuw projectportfolio?

Het huidige projectportfolio werd opgesteld bij de start van het Leuvens Klimaatcontract. Intussen zijn we drie jaar verder. Sommige projecten werden inmiddels succesvol afgerond. Zo plaatste imec plasmagasbehandelaars die het broeikasgas SF6 met elektriciteit kan neutraliseren, vóór het in de atmosfeer terechtkomt.

Andere projecten werden stopgezet of gingen in een aangepaste vorm verder.

Binnen het project ‘Zonnepanelen op grote daken’ probeerden we bijvoorbeeld de beheerders van de 20 grootste ongebruikte daken in Leuven samen te brengen om de hindernissen voor zonnepanelen in kaart brengen. Omdat die hindernissen moeilijk op korte termijn weg te werken bleken, stuurden we het project bij. Samen met energiecoöperatie ECOOB werkten we een aanbod met derdepartijfinanciering uit voor de 200 grootste daken in Leuven. Dat leidde intussen al tot nieuwe installaties, onder meer bij bij OPEK en bij Monte Rosa.

Daarnaast werden sommige projecten minder relevant omdat de context wijzigde, maar kruisten er ook nieuwe kansen ons pad.

→ Op onze website vind je 10 uitgelichte voorbeelden van doorbraakprojecten binnen het Leuvens Klimaatcontract.

Van bij de start beschouwden we het doorbraakprojectportfolio als een groep projecten die kunnen (en moeten) meegroeien met nieuwe inzichten, opportuniteiten en uitdagingen. Door projecten bij te sturen, af te ronden of nieuwe initiatieven toe te voegen, blijft het portfolio relevant en gericht op ons uiteindelijke doel: Leuven versneld klimaatneutraal helpen maken.

Wat gaan we anders aanpakken?

Welke doorbraakprojecten krijgen een plek in het nieuwe portfolio?

Ook in de toekomst willen we sowieso inzetten op projecten die…

• een groot verschil kunnen maken op vlak van CO₂-uitstoot;

• of andere maatschappelijke voordelen (bijvoorbeeld schonere lucht of betere woonomstandigheden);

• terugkerende knelpunten rond bijvoorbeeld financiering, regelgeving of samenwerking helpen oplossen;

• en die ook gedragen worden door de betrokken partners.

Hoe gaan we impact meten en aantonen?

Tegelijk herbekijken we hoe we impact meten en naar buiten brengen.

Waar we de voorbije jaren vooral focusten op de totale CO₂-uitstoot van Leuven, willen we vandaag beter zichtbaar maken welke vooruitgang wordt geboekt voor de maatschappij. Wat betekent een klimaatproject voor onze gezondheid? Voor onze jobs? Voor mensen in kwetsbare situaties?

De impact van een project is immers niet altijd meteen zichtbaar in de globale uitstootcijfers. Door gerichter te kijken naar deze maatschappelijke voordelen, willen we beter in kaart brengen waar een project echt het verschil maakt.

Lees: Hoeveel levert een euro voor het klimaat op?

Wie willen we activeren?

Daarnaast willen we meer en vaker beroep doen op de bestaande kennis en ervaring binnen ons ledennetwerk. Via stakeholdergesprekken en een brede bevraging in mei bij onze partners, brengen we in kaart waar kansen, noden en obstakels liggen.

Ook in de uitvoering willen we sterker inzetten op co-creatie. Want duurzame verandering ontstaat niet achter een bureau, maar samen met de organisaties die ze elke dag mee vormgeven.

Wat zijn de volgende stappen?

De komende maanden gaan we in gesprek met partners uit verschillende sectoren en bevragen we organisaties die betrokken zijn bij het Leuvens Klimaatcontract. Samen met de inzichten uit de huidige projecten en de lessen van de voorbije jaren helpt dat ons om scherpere keuzes te maken. Zo willen we onze inspanningen richten op de projecten en thema's waar we de komende jaren de grootste impact kunnen realiseren.